فرزانگان و مشاهیر استان گلستان

 

5.1 فرزانگان

 

1.     عبدالقاهر جرجانی، از بزرگترین ادبای قرن پنجم هجری که کتب ارزشمندی از او به یادگار مانده است، از جمله: اسرار البلاغه، اعجازالبیان...

2.     محمدبن حسن رضی استرابادی ملقب به نجم الائمه ( متولد 686 ه.ق) از سر آمدان علم نحو. او که شیعه بود، نگارش کتاب کافیه خود را در نجف به پایان رساند؛ کتابی که در وصفش گفته شده که در علم نحو هیچ کتابی پس از آن، به خوبی اش نرسد. از دیگر کتاب های او شرح شافیه در صرف است.

3.     شیخ ابوطالب استرابادی از فقها و محدثان قرن ششم هجری که کتاب ریاض العلما از اوست.

4.     مولی نصیرالدین محمد استرابادی انصاری از علمای برجسته عصر شاه طهماسب صفوی.

5.     ابوالقاسم میر فندرسکی، از حکما و عرفای عصر شاه عباس صفوی و شاه صفی صفوی. نقل شده که او استاد ملاصدرا بوده است. از او آثاری چون: صناعیه(به زبان فارسی) مقوله الحرکت و التحقیق فیها ( به زبان عربی)، تاریخ الصفویه، شرح کتاب الطهاره، چند منظومه مانند: سامی، غزوات حیدری، و چند قصیده حکیمانه با لحنی اشراقی و عرفانی بر جا مانده است.از مهمترین آثار او می توان به انساب النواصب اشاره کرد.مقبره او هم اکنون در تخت فولاد اصفهان قرار دارد.

6.     مولانا سلطان محمد استرابادی از شعرای مشهور و دانشمند در قرن دهم هجری.

7.               شرف الدین علی حسینی غروی استرابادی از بزرگان علمای قرن دهم هجری.

8.     محمد بن علی استرابادی، از فقها و محدثان و رجال نویس مشهور در قرن دهم هجری.

9.               کامل الدین استرابادی نجفی از شاعران و عارفان مشهور قرن دهم هجری.

10.   میر فخرالدین محمدبن حسین حسینی سماکی استرابادی، از دانشمندان مشهور قرن دهم هجری.

11.   محمد امین استرابادی فقیه، متکلم و محدث و از علمای بزرگ مکتب اخباری در اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم هجری.

12.   محمد جعفر استرابادی(شریعتمدار)، از فقها و مجتهدان بزرگ قرن دوازدهم هجری.

13.   حاج ملا رضا استرابادی، از فقهای قرن سیزدهم و نویسنده شرح مفاتیح در فقه.

14.   علی بن محمد جعفر استرابادی(شریعتمدار) از علما و فقهای مشهور در قرن سیزدهم هجری.

15.   مولی شیخ محمد جعفر استرابادی از فقها و مراجع تقلید در گرگان در قرن سیزدهم هجری.

16.   میر محمد باقر داماد استرابادی، فیلسوف، حکیم و از مشاهیر و دانشمندان عصر صفوی، و جامع علوم منقول و معقول. او که بعدها با لقب معلم ثالث شهرت یافته بود در استراباد متولد شد و تحصیلاتش را در مشهد انجام داد و سپس به اصفهان رفت و در آنجا ساکن گردید. وی همتای شیخ بها الدین عاملی بود و در بیشتر علوم خصوصا در حکمت، لغت،ریاضیات،طب،فقه، تفسیر و حدیث، مهارت و تسلط داشت و کتب بسیاری تالیف نمود از جمله آن کتب: عیون المسایل، خلسه الملوک تقویم الایمان، حادیث الامامیه، السبعه الاشداد، ضوابط الرضا، ایماضات و تشریفات، صراط مستقیم و افق مبین.

 

 

 

اولین مدرسه دخترانه
    
    
    اولین مدرسه (دبستان) دخترانه ایران، مدرسه دوشیزگان در 1324 هجری قمری / 1285 هجری شمسی توسط بی بی خانم استرآبادی (مادر علیقلی وزیر موسیقیدان ایرانی) در خانه مسکونی او با سه کلاس درس کار خود را آغاز کرد. بی بی خانم و دو دخترش مولود و افضل سه کلاس مدرسه را اداره کردند.

 

  
نویسنده : مینا ; ساعت ۱٢:۳٠ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱ امرداد ،۱۳۸٧

جغرافیای انسانی استان گلستان

4 آداب و رسوم

استان گلستان با داشتن تاریخ کهن 5000 ساله و سکونت اقوام مختلفی چون: فارس، ترکمن، ارامنه، کرد، بلوچ ، عرب، و ... از تنوع قومی و فرهنگی خاصی برخوردار است؛ به گونه ای که می شود چنین پنداشت که استان گلستان خود ایرانی کوچک است. این اقوام با اینکه هریک، فرهنگی ویژه به خود را دارا هستند، سالیان سال است که به صورت مسالمت آمیز در کنار هم زیسته اند.اینک به آداب و رسومی که برخی از آنها مشترک بین این اقوام و برخی هم ویژه گروهی از آنها است، می پردازیم:

 عید باستانی نوروز: این عید یکی از اعیاد باستانی و برجسته ایرانیان است که از گذشته ای دور تا به اکنون با مراسمی خاص برگزار شده است. در استان گلستان نیز از اوایل اسفند، در برخی از نواحی، گروه دو نفره نوروز خوانان اشعاری را که به مناسبت فرا رسیدن عید نوروز سروده شده، می خوانند و از صاحبان منازل مژدگانی می گیرند. مردم مژدگانی دادن را شگون دانسته و مقدم آنها را به عنوان پیام اوران بهار گرامی می دارند. در آخرین چهارشنبه هر سال هم با شادی به استقبال نوروز رفته و با روشن کردن آتش در چند نقطه و پریدن از روی آن جشن می گیرند؛ همه گلستانی ها با هر قومیتی که دارند با پوشیدن لباس های نو و پهن کردن سفره هفت سین در تعطیلات نوروز به دیدار یکدیگر می روند. در روز سیزدهم نیز آنها به دامن طبیعت رفته و نحسی سیزده را با سیر در طبیعت از بین می برند.

عید قربان: این عید عیدی بزرگ برای مسلمانان است. در این عید ترکمن ها خانه های خود را آراسته و تزیین می نمایند؛ بهترین لباس های خود را پوشیده و شیرینی های گوناگونی را فراهم می اورند و چشم به راه مهمان می نشینند. این رسم، به مانند عید نوروز باستانی ایرانیان است. در گذشته، ترکمن ها تنها خوراک های گوناگونی را از گوشت پخته و آنها را برای همسایگانشان می فرستادند و سال خوب و پربرکتی را برای آنان آرزو می کردند؛ همچنین در عید قربان پسران و دختران بیشتر از معمول به بازی می پردازند. از جمله اینکه تعدادی پسر و دختر در جای گرد هم می آیند و با چند چوب و ریسمان تابی را که در اصطلاح محلی به آن سنجق می گویند، درست کرده و تاب می خورند. مردم توانگر فارس زبان استان گلستان قربانی کرده و این روز را جشن می گیرند

ماه مبارک رمضان و عید فطر: ترکمن ها چند روز پیش از فرا رسیدن این ماه، گوسفند می کشند و همسایگان و خویشاوندان را برای تناول ان فرا می خوانند.

جشن شصت و سه سالگی: در بین مردم ترکمن مرسوم است که هریک از مردان که به سن شصت و سه سالگی می رسد، به پاس بزرگداشت شصت و سه سال زندگی حضرت محمد (ص) جشنی را به پا میدارد. این جشن که به زبان ترکمنی آق قویون ( گوسفند سفید) می گویند با توجه به وضع مالی شخص برگزار کننده ممکن است مفصل یا مختصر باشد. حداقل این که باید با غذای مختصری، آب گوشت، از مدعوین پذیرایی شود و اگر هم صاحب جشن توانایی مالی داشت یک یا دو بره و گوسفند سفید یا بز را ذبح کرده و در میان خانواده ها تقسیم می کند و گاه ممکن است مراسم کشتی و مسابقه اسب سواری هم ترتیب دهند. در مراسم کشتی گیری، روستاییان دوردست نیز شرکت می کنند. به برندگان این مسابقات، از طرف صاحب جشن یا خویشاوندان نزدیک او، پول نقد یا پارچه و پیراهن به عنوان جایزه می دهند. ناگفته نماند که ترکمن ها در سفید بودن بز یا گوسفندانی که برای این جشن قربانی می شوند اصرار نمی ورزند.

رقص خنجر: در این رقص که با حرکات متهورانه ای همراه است، ابتدا جوانان ترکمنی لباس های سنتی خود را پوشیده؛ به دور هم حلقه زده و دست به گردن یکدیگر می اندازند. بعد شمشیردار در میان قرار گرفته و ذکر خوانده می شود. تعداد خاصی در عدد ذکر خوانان مطرح نبوده و گاه شش و گاه هشت نفر یا بیشتر در میان می آیند و به ذکر خوانی می پردازند.

3.5 غذاها و شیرینی های سنتی استان گلستان

نام این غذاها و شیرینی ها و شهرهایی که به آن منسوبند، عبارتند از:

آلبالو پلو( کردکوی)؛ چکدرمه( بندر ترکمن، گنبد کاووس، آق قلا و کلاله)؛ چلو خورش کدو( کردکوی)؛ مرغ پلو، سبزی پلو با گوشت، شامی،عدس پلو با مرغ، کاچی، ماست مرغانه که نوعی پیش غذاست، ساق عروس و شیرینی عسلی، شیرینی گردویی، شیرینی گردویی روسی، حلوای زنجبیلی، حلوای گردویی(گرگان)؛ پیشمه(گنبد) و پادرازی.

 

 

 

  
نویسنده : مینا ; ساعت ۱٢:٢۱ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٦ تیر ،۱۳۸٧